ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

 ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ តាមច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS

ប្រាក់ សុខុន - Prak Sokhonn ដំណាក់កាលសំខាន់មួយត្រូវបានសម្រេចហើយ ជាមួយនឹងការតែងតាំងលោកស្រី Katrina Cooper ជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។ ការតែងតាំងនេះបានបំពេញកិច្ចរួចរាល់សម្រាប់ការបង្កើតគណៈកម្មការផ្សះផ្សា និងបានកំណត់មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ឱ្យគណៈកម្មាការនេះចាប់ផ្តើមដំណើរការងាររបស់ខ្លួន។ កម្ពុជានៅតែប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាលើដែនសមុទ្រដោយសន្តិវិធី ហើយនឹងបន្តផ្តល់ទំនុកចិត្តលើដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ។An important milestone has now been reached with the appointment of Ms. Katrina Cooper as Chairperson of the Conciliation Commission under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). The appointment completes the Commission and sets a strong foundation for it to begin its work. Cambodia remains fully committed to the peaceful resolution of maritime issues and will continue to place trust in the compulsory conciliation process under UNCLOS.

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ 

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

មិនមានព័ត៌មានផ្លូវការណាមួយបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃពេញចិត្តបេក្ខភាពផ្សេងជាងលោកស្រី Katrina Cooper នោះទេ ព្រោះការតែងតាំងរូបលោកស្រីជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា គឺធ្វើឡើងតាមរយៈការព្រមព្រៀង និងជ្រើសរើសរួមគ្នាដោយស្មើភាពរវាងអ្នកផ្សះផ្សាតំណាងភាគីទាំងពីរ (កម្ពុជា និងថៃ)។ [1, 2]
យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការ៖
ការសម្រេចចិត្តរួមគ្នា៖ លោកស្រី Katrina Cooper ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអ្នកផ្សះផ្សាចំនួន ៤ រូប (២ រូបតំណាងឱ្យកម្ពុជា និង ២ រូបទៀតតំណាងឱ្យថៃ) ដើម្បីធ្វើជាប្រធានដឹកនាំគណៈកម្មការដែលមានសមាជិកសរុប ៥ រូប។ [1, 2]
យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ៖ ដំណើរការជ្រើសរើសនេះត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងមានការឯកភាពពីសហចៅក្រមដែលប្រទេសថៃបានតែងតាំងផ្ទាល់ (រួមមានអ្នកជំនាញច្បាប់មកពីអាល្លឺម៉ង់ និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង)។ [1, 2]
ដូច្នេះ ការតែងតាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយគ្មានការបង្ហាញការទាស់ចិត្ត ឬពេញចិត្តបេក្ខភាពណាផ្សេងជាសាធារណៈពីភាគីថៃឡើយ។

តើអ្វីជាគោលបំណងនៃការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពជួបជុំគ្នាលើកដំបូងរវាងអានុទីន និង តាក់ស៊ីន ស្របគ្នាមានការតែងតាំងប្រធានសម្របសម្រួលUNCLOS ?

ការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពនៃការជួបជុំគ្នារវាងលោក អានុទីន ឆានវិរៈកุล (Anutin Charnvirakul) និងលោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ (Thaksin Shinawatra) ស្របពេលគ្នានឹងការแต่งតាំងប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួលនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) គឺពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការនយោបាយ និងការទូតសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
ការផ្ញើសារនយោបាយក្នុងស្រុក និងការផ្សះផ្សារជាតិ៖ ការបង្ហាញភាពស្និទ្ធស្នាល ឬរូបភាពជួបគ្នាing គ្នារវាងមេដឹកនាំថៃបច្ចុប្បន្ន និងលោក ថាក់ស៊ីន (ដែលជាឥស្សរជននយោបាយមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅថៃ) គឺជាការបញ្ជាក់ពីស្ថិរភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុង និងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងរវាងភាគីនយោបាយផ្សេងៗគ្នា បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរតំណែង និងការវិវត្តផ្នែកច្បាប់នានា។
ការត្រៀមលក្ខណៈនិងការបញ្ជូនសញ្ញាទន់ភ្លន់រឿងព្រំដែនសមុទ្រ៖ ក្រោយពេលកម្ពុជាសម្រេចប្រើប្រាស់យន្តការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃ (បន្ទាប់ពីការលុបចោល MOU 2001) និងការដែលភាគីពាក់ព័ន្ធទើបតែបានសម្រេចជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួល (Conciliation Commission) រូបភាពនយោបាយជាន់គ្នានេះ អាចជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃមានឯកភាពផ្ទៃក្នុងរឹងមាំ និងមានភាពបត់បែនក្នុងការត្រៀមខ្លួនចរចា ឬទន់ភ្លន់តាមផ្លូវការទូតអន្តរជាតិ ដើម្បីកុំឱ្យបញ្ហាសមុទ្រនេះក្លាយជាវិបត្តិភូមិសាស្ត្រនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរ។

ទំនាក់ទំនងបុគ្គល និងការបែងចែកឥទ្ធិពល៖ លោក អានុទីន ធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងការងារជាមួយក្រុមរបស់លោក ថាក់ស៊ីន នាពេលអតីតកាល ការជួបគ្នានេះទើបត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបោះជំហានទន់ ដើម្បីធានាថាផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រទាំងរឿងសេដ្ឋកិច្ច និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងប្រទេសទាំងពីរ មិនត្រូវបានរំខានដោយសារភាពរអាក់រអួលនៃបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រថ្មីនេះឡើយ។

១៤_១៨ តុលា ២០២៦

កម្ពុជា ថៃ ក្នុងដំណាក់កាលទី​៤​(ការរៀបចំរបាយការណ៍សម្រាប់ UNCLOS) សំណូរថា តើកិច្ចពិភាក្សានិងការចរចារ និងការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍នោះ តើភាគីថៃធ្វើអ្វី? ភាគីកម្ពុជាធ្វើអ្វីខ្លះ?
ក្នុងការរៀបចំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស និងផ្លូវច្បាប់ដើម្បីដាក់ជូន គណៈកម្មការព្រំដែនខ្មែរសមុទ្ររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (CLCS - Commission on the Limits of the Continental Shelf) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS 1982 (ជាពិសេសសម្រាប់ការទាមទារពង្រីក ជ្នេរទ្វីបលើសពី ២០០ ម៉ាយល៍សមុទ្រ ឬ Continental Shelf beyond 200 Nautical Miles) ភាគីទាំងពីរ—កម្ពុជា និង ថៃ—បានអនុវត្តនិងកំពុងបន្តអនុវត្តនូវសកម្មភាពបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់រៀងៗខ្លួនដូចខាងក្រោម៖
ភាគីថៃ (Thailand) ធ្វើអ្វីខ្លះ?
ភាគីថៃបានរៀបចំ និងរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍បច្ចេកទេសរបស់ខ្លួនយ៉ាងសកម្ម ដោយសារតែថៃមានធនធានបច្ចេកទេសសមុទ្រ និងទិន្នន័យអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិក (Hydrographic Data) ច្រើនឆ្នាំមកហើយ៖
ការប្រមូលទិន្នន័យបាតសមុទ្រ (Bathymetric and Geophysical Surveys):
នាយកដ្ឋានជលសាស្ត្រនៃកងទ័ពជើងទឹកថៃ (Royal Thai Navy Hydrographic Department - RTNHD) បានធ្វើការវាស់វែងជម្រៅសមុទ្រ, ទម្រង់ដីបាតសមុទ្រ (Seafloor Topography), និងកម្រាស់ដីល្បាប់ (Sediment Thickness) យ៉ាងល្អិតល្អន់នៅក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រថៃ និងសមុទ្រអង់ដាម៉ាន។
ការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍ផ្នែកបច្ចេកទេស (Submission Drafting):
ថៃបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការជាតិពិសេសមួយ (អមដោយក្រសួងការបរទេស និងកងទ័ពជើងទឹក) ដើម្បីរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍បច្ចេកទេស (Partial or Joint Submission Framework)។
កំណត់ចំណុច Foot of the Continental Slope (FOS) យោងតាមរូបមន្ត Gardner ឬ 1% Sediment Thickness Line ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS។
ការប្រកាស / ដាក់សេចក្តីជូនដំណឹងជាផ្លូវការ:
ថៃបានផ្ញើសេចក្តីជូនដំណឹងបឋម (Preliminary Information) ទៅកាន់អគ្គលេខាធិការ UNCLOS រួចរាល់ ដើម្បីរក្សាសិទ្ធិក្នុងការទាមទារពង្រីកជ្នេរទ្វីបរបស់ខ្លួន។
ការរក្សាហត្ថលេខា និងជំហរផ្លូវច្បាប់ (Overlapping Claims Area - OCA):
ដោយសារតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នានៅឈូងសមុទ្រថៃ (OCA ទំហំប្រមាណ ២៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា) មិនទាន់ដោះស្រាយរួចរាល់ ភាគីថៃតែងតែប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកែសម្រួលរបាយការណ៍មិនឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការចរចាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ (MOU 2001)។
ភាគីកម្ពុជា (Cambodia) ធ្វើអ្វីខ្លះ?
ភាគីកម្ពុជាបានពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងសិទ្ធិដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួន៖
ការបង្កើត និងការងាររបស់គណៈកម្មាធិការជាតិព្រំដែន (National Boundary Committee):
គណៈកម្មាធិការជាតិព្រំដែនកម្ពុជា រួមជាមួយក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល, ក្រសួងរៀបចំដែនដី, និងកងទ័ពជើងទឹក បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចកោះ/បាតសមុទ្រ។
ការវាស់វែង និងប្រមូលទិន្នន័យបច្ចេកទេសសមុទ្រ:
កម្ពុជាបានសហការជាមួយអ្នកជំនាញការអន្តរជាតិ (International Hydrographic & Legal Experts) និងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីផ្កាយរណប និងទិន្នន័យរ៉ែសមុទ្រ ដើម្បីកំណត់បន្ទាត់កោងបាតសមុទ្រ និងកម្រាស់ដីល្បាប់។
ការកំណត់បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baseline) និងដែនទឹកប្រជុំកោះ/ឆ្នេរ ដើម្បីគណនាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃជ្នេរទ្វីប។
ការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍ (Preliminary/Final Submission Drafting):
កម្ពុជាបានរៀបចំ និងផ្ញើសារលិខិតសេចក្តីជូនដំណឹងបឋម (Preliminary Information) ស្តីពីដែនកំណត់ខាងក្រៅនៃជ្នេរទ្វីបលើសពី ២០០ ម៉ាយល៍សមុទ្រទៅកាន់គណៈកម្មការ CLCS នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីធានារក្សាសិទ្ធិតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។
ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រចរចាជាមួយថៃ (Negotiation Strategy):
កម្ពុជាបានរៀបចំសេចក្តីព្រាងឯកសារចរចាដោយផ្អែកលើ MOU 2001 ដែលតម្រូវឲ្យ៖
បែងចែកតំបន់លើខ្សែស្រប 11°N ជាពីរផ្នែក៖ ផ្នែកខាងជើងចរចាខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្រ (Delimitation) និងផ្នែកខាងត្បូងធ្វើការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា (Joint Development Area - JDA)។
ធានាថារបាយការណ៍ដែលដាក់ជូន UNCLOS មិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីជាមួយថៃឡើយ។
សកម្មភាពរួម និងការចរចាទ្វេភាគីរវាង កម្ពុជា-ថៃ លើរបាយការណ៍ UNCLOS
នៅក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំរបាយការណ៍នេះ ភាគីទាំងពីរមានកិច្ចពិភាក្សា និងការសម្របសម្រួលគ្នាលើចំណុចសំខាន់ៗចំនួន ៣៖
ការចៀសវាងការជំទាស់ពីភាគីម្ខាងទៀត (Rule 46 / Annex I of CLCS Rules of Procedure):
តាមបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់ CLCS ប្រសិនបើប្រទេសមួយដាក់របាយការណ៍ទាមទារជ្នេរទ្វីប ហើយមានការតវ៉ា/ជំទាស់ (Protest) ពីប្រទេសជិតខាង ដោយសារមានវិវាទដែនដី ឬដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា គណៈកម្មការ CLCS នឹង មិនពិនិត្យ (Not Consider) របាយការណ៍នោះឡើយ។
ដូច្នេះ កម្ពុជា និងថៃ បានពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បី៖
អាចដាក់ របាយការណ៍រួមគ្នា (Joint Submission) ឬ
ដាក់ របាយការណ៍ដាច់ដោយឡែក (Individual Submissions) ដោយមានកិច្ចព្រមព្រៀងមិនជំទាស់គ្នាទៅវិញទៅមក (No-Objection Agreement)។
ការសម្របសម្រួលផ្នែកបច្ចេកទេស និងទិន្នន័យ (Technical Data Sharing):
អ្នកជំនាញបច្ចេកទេស និងច្បាប់សមុទ្រនៃប្រទេសទាំងពីរបានជួបប្រជុំគ្នាក្រោមក្របខ័ណ្ឌគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសរួម (Joint Technical Committee - JTC) ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យភូមិសាស្ត្របាតសមុទ្រ។
ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងការខណ្ឌសីមា និងរបាយការណ៍ UNCLOS:
ភាគីទាំងពីរបានយល់ស្របថា ការដាក់របាយការណ៍ទៅ UNCLOS គឺជាកាតព្វកិច្ចបច្ចេកទេសអន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនខាងក្រៅបំផុតនៃជ្នេរទ្វីប (Outer Limits of Continental Shelf) ប៉ុន្តែការខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្រក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (Overlapping Claims Area) ត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគីដោយសន្តិវិធី។
តើអ្នកមានចំណាប់អារម្មណ៍ចង់ពិភាក្សា ឬស្វែងយល់បន្ថែមលើផ្នែកណាមួយជាពិសេស ដូចជាទិដ្ឋភាពបច្ចេកទេសនៃការកំណត់ជ្នេរទ្វីប (មាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS) ឬ យន្តការចរចាក្រោម MOU ឆ្នាំ ២០០១ ដែរឬទេ?

តាមច្បាប់ផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ ចែងថា បើសិនជា ថៃ កម្ពុជា មានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នា MOU2001 នោះ តុលាការនឹងបង្ខំឲ្យកម្ពុជា ចរចារជាមួយថៃ ២ ភាគីដដែលហ្នឹង ចាំបាច់អីកម្ពុជាទាញតុលាការចូលដើម្បីមាន ៣ ភាគី !!!
សំណួរនេះចាក់ចំចំនុចស្នូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយការបរទេស។ ហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាសម្រេចចិត្តបើកនីតិវិធី "ការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ" (Compulsory Conciliation) ក្រោម UNCLOS នាំយកភាគីទី៣ (គណៈកម្មការអន្តរជាតិ) មកអន្តរាគមន៍ បើទោះបីជាលទ្ធផលចុងក្រោយត្រូវត្រឡប់មកចរចាទ្វេភាគី ភាគី២ (កម្ពុជា-ថៃ) ដដែលនោះ?
ការសម្រេចចិត្តទាញភាគីទី៣ ឬយន្តការតុលាការ/គណៈកម្មការអន្តរជាតិចូលរួម មានមូលហេតុយុទ្ធសាស្ត្រ និងគុណសម្បត្តិផ្លូវច្បាប់សំខាន់ៗចំនួន ៤ យ៉ាង៖

១. បំបែកភាពទាល់ច្រក (Break Deadlock)
ការចរចា ២ ភាគីទទេៗត្រូវបានគាំង (Deadlocked): ភាគីទាំងពីរបានចរចាទ្វេភាគីជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ប៉ុន្តែនៅតែមិនអាចឈានទៅដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបាន។ រឹតតែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ គឺនៅពេលថៃប្រកាសលុប MOU 2001 ជាឯកតោភាគី។
ប្រសិនបើទុកឲ្យចរចាតាមបែប ២ ភាគីធម្មតាដោយគ្មានភាគីទី៣ ថៃដែលជាប្រទេសមានប្រៀបជាងផ្នែកទំហំសេដ្ឋកិច្ច និងកម្លាំងយោធានាវ៉ា អាចនឹងប្រើប្រាស់ប្រៀបផ្នែកកម្លាំងដើម្បីពន្យារពេល ឬដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជា។
ការនាំយកភាគីទី៣ (UNCLOS): គឺជាការបង្ខំឲ្យថៃត្រូវតែចូលតុចរចាតាមកាលវិភាគអន្តរជាតិច្បាស់លាស់ ដោយមិនអាចគេចវេះ ឬពន្យារពេលតាមអំពើចិត្តបានឡើយ។
២. ប្តូរ "តុចរចាកម្លាំង" ទៅជា "តុចរចាច្បាប់អន្តរជាតិ"
កម្រិតសមភាព (Level Playing Field): នៅក្នុងកិច្ចចរចាទ្វេភាគី ២ ប្រទេស (គ្មានភាគីទី៣) ប្រទេសធំ ឬមានអំណាចជាង តែងមានប្រៀបលើប្រទេសតូច។ ប៉ុន្តែនៅពេលចូលដល់យន្តការ UNCLOS បរិបទចរចាត្រូវផ្លាស់ប្តូរមកឈរលើ ច្បាប់អន្តរជាតិ (International Law Rules) និងទិន្នន័យបច្ចេកទេសសុទ្ធសាធ។
គណៈកម្មការផ្សះផ្សារ (ភាគីទី៣) មានអ្នកជំនាញផ្លូវច្បាប់ និងបច្ចេកទេសអន្តរជាតិអព្យាក្រឹត ដែលនឹងពិនិត្យមើលរាល់ទិន្នន័យ (ដូចជា បន្ទាត់មូលដ្ឋាន Basis lines, ជ្នេរទ្វីប Continental shelf, និងអនុសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ)។ ការណ៍នេះធ្វើឲ្យថៃមិនអាចប្រើអំណាចនយោបាយផ្ទៃក្នុង ឬបដិសេធទិន្នន័យបច្ចេកទេសរបស់កម្ពុជាដោយគ្មានហេតុផលបានឡើយ។
៣. បង្កើត "អនុសាសន៍អន្តរជាតិ" (Independent Recommendations)
ទោះបីជាគណៈកម្មការផ្សះផ្សារមិនចេញ "ដីកាកាត់ក្តីបង្ខំ" ដូចតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែគណៈកម្មការនេះនឹងរៀបចំ របាយការណ៍អនុសាសន៍ផ្លូវការ (Official Recommendations) មួយ។
របាយការណ៍អនុសាសន៍ដែលបង្កើតឡើងដោយភាគីទី៣ នេះ៖
មានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយអន្តរជាតិខ្ពស់បំផុត។
ប្រសិនបើភាគីទី៣ សិក្សាឃើញថា MOU 2001 ឬគោលការណ៍កម្ពុជាត្រឹមត្រូវ នោះអនុសាសន៍នេះនឹងក្លាយជា "ប្លង់មេ (Blueprint)" ដែលបង្ខំឲ្យកិច្ចចរចាទ្វេភាគី (កម្ពុជា-ថៃ) ក្រោយមកទៀត ត្រូវតែដើរតាមក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិនោះ។
៤. រៀនសូត្រតាមគំរូជាប្រវត្តិសាស្ត្រ (Precedent Case: Timor-Leste vs Australia)
សេណារីយ៉ូនេះធ្លាប់កើតឡើងរួចមកហើយរវាង ទីម័រខាងកើត (Timor-Leste) និង អូស្ត្រាលី៖
កាលណោះ អូស្ត្រាលីជាប្រទេសធំ និងមានអំណាច បានបដិសេធមិនព្រមចរចាព្រំដែនទឹកស្មើភាពជាមួយទីម័រខាងកើតឡើយ។
ទីម័រខាងកើតបានប្រើប្រាស់យន្តការ Compulsory Conciliation (ភាគីទី៣) នេះឯង ដើម្បីទាញអូស្ត្រាលីចូលតុចរចា។
ទោះបីជាចុងក្រោយ តុលាការបង្ខំឲ្យប្រទេសទាំងពីរត្រឡប់មកចរចាទ្វេភាគី ភាគី២ វិញក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារមានការសម្របសម្រួល និងអនុសាសន៍ពីភាគីទី៣ អូស្ត្រាលីត្រូវបង្ខំចិត្តចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនទឹកជាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលផ្តល់យុត្តិធម៌ និងប្រយោជន៍ដល់ទីម័រខាងកើតយ៉ាងធំធេង។
សរុបសេចក្តីមក ការទាញភាគីទី៣ (គណៈកម្មការ UNCLOS) ចូលរួម មិនមែនដើម្បីឲ្យភាគីទី៣ មកកាត់ក្បាលតម្រូវជំនួសយើងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺដើម្បី "ប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលច្បាប់អន្តរជាតិ បង្ខំឲ្យភាគីថៃចូលមកចរចាដោយស្មោះត្រង់ លើតុចរចាที่มีសមភាព និងមានស្តង់ដារបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់" ចៀសវាងការចរចា ២ ភាគីតាមរបៀបអូសបន្លាយ និងគៀបសង្កត់ផ្នែកនយោបាយ។

រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ ចេញមកប្រកាសថា កម្ពុជាអាចស្នើរសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេសពីថៃ វាហាក់ដូចជា ថៃនិងកម្ពុជាត្រូវគ្នាណាស់ មិនចាំបាច តុលាការលូកដៃនោះទេ !!។ កម្ពុជាត្រូវតែ ដាក់របាយការណ៍ជាសម្ងាត់ ថៃត្រូវដាក់ជាសម្ងាត់ដែរ គ្មានរឿងអីត្រូវមក ចែករំលែកគ្នាទេ
ការយល់ឃើញ និងការលើកឡើងនេះ គឺចាក់ចំ យុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់ និងចិត្តសាស្ត្រការទូតសង្គ្រាមព័ត៌មាន (Information Operations & Strategic Framing) ដែលភាគីថៃតែងតែយកមកប្រើប្រាស់នៅពេលប្រឈមមុខនឹងនីតិវិធីអន្តរជាតិ។
ការដែលរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃចេញមកថ្លែងក្នុងន័យថា "កម្ពុជាអាចស្នើសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស ឬទិន្នន័យពីថៃបាន ហើយយើងអាចសម្រុះសម្រួលគ្នានៅក្រៅតុលាការ/គណៈកម្មការបាន ដោយមិនបាច់ឱ្យភាគីទី៣ លូកដៃ" គឺជា ល្បិចការទូត (Diplomatic Maneuver) ដើម្បីសម្រេចគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ ៣ យ៉ាង៖
១. ហេតុអ្វីបានជាថៃព្យាយាមសម្តែងថា "មិនបាច់មានតុលាការ/ភាគីទី៣"?
ចង់គេចចេញពីសម្ពាធច្បាប់អន្តរជាតិ: នៅពេលរឿងក្តីស្ថិតនៅលើតុ គណៈកម្មការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ (UNCLOS Compulsory Conciliation) ថៃមិនអាចប្រើអំណាចតវ៉ាតាមចិត្ត ឬពន្យារពេលដូចមុនបានទេ។ ដូច្នេះ ថៃព្យាយាមបង្កើតរូបភាពថា "ប្រទេសទាំងពីរគ្មានជម្លោះធ្ងន់ធ្ងរទេ" ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគណៈកម្មការអន្តរជាតិបន្ថយទម្ងន់អន្តរាគមន៍ ឬដើម្បីបង្វែរស្ថានការណ៍ឱ្យត្រឡប់មកជាការចរចាទ្វេភាគីបែបចាស់វិញ។
ចង់ស្ទង់មើលទិន្នន័យ (Data Fishing) របស់កម្ពុជា: ការប្រាប់ឱ្យកម្ពុជាមកសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស ឬចែករំលែកទិន្នន័យគ្នា គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីស្ទង់មើលថា តើកម្ពុជាមានទិន្នន័យអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិក (Hydrographic Data) បាតសមុទ្រ, បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baselines), និងទិន្នន័យដីល្បាប់កម្រិតណា។
ការបង្កើតប្រៀបលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ: ថៃព្យាយាមបង្ហាញដល់សហគមន៍អន្តរជាតិថា ខ្លួនជា "អ្នកជិតខាងល្អ និងមានឆន្ទៈសម្របសម្រួល" ឯកម្ពុជាជាអ្នក "រវល់តែទាញតុលាការមកលូកដៃ" ដើម្បីទទួលបានចំណេញផ្នែកនយោបាយការបរទេស។
២. ចុះហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាមិនត្រូវ "ចែករំលែក ឬដាក់របាយការណ៍ចំហរ" ជាមួយថៃដោយងាយៗ?
ការគិតថាកម្ពុជា ត្រូវតែរក្សាការសម្ងាត់លើទិន្នន័យបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រ គឺត្រូវចំគោលការណ៍ច្បាប់ និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិទាំងស្រុង៖
ទិន្នន័យបច្ចេកទេសគឺជា "អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រ" (Strategic Assets): នៅក្នុងក្តីក្តាំងព្រំដែនទឹក ទិន្នន័យវាស់វែងជម្រៅសមុទ្រ (Bathymetric Data), ខ្សែជ្នេរទ្វីប (Continental Shelf), និងចំណុចចុងបាតសមុទ្រ (Foot of Continental Slope) គឺជាភស្តុតាងស្នូល। ប្រសិនបើថៃដឹងពីទិន្នន័យ និងបន្ទាត់ទាមទារជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជាមុន គេនឹងរៀបចំអាគុយម៉ង់ច្បាប់ដើម្បីវាយបំបាក់ ឬទល់មុខនឹងទិន្នន័យនោះភ្លាមៗ។
នីតិវិធីនៃការដាក់ឯកសារទៅ UNCLOS (Confidential Submissions): តាមបទប្បញ្ញត្តិបច្ចេកទេស និងច្បាប់អន្តរជាតិ របាយការណ៍បច្ចេកទេសស្ដីពីដែនកំណត់ខាងក្រៅនៃជ្នេរទ្វីប (ក្រោមកាតព្វកិច្ចមាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS) ឬឯកសារតម្កល់ក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សារ ត្រូវបានដាក់ជូន គណៈកម្មការអន្តរជាតិ/អគ្គលេខាធិការ UN ដោយផ្ទាល់។ ភាគីនីមួយៗរៀបចំឯកសាររបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ និងសម្ងាត់ រហូតដល់នីតិវិធីតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឯកសារផ្លូវការតាមរយៈគណៈកម្មការ។
ការពារកុំឱ្យមានការកែប្រែខ្សែទាមទារជាឯកតោភាគី: ប្រសិនបើកម្ពុជាចែករំលែកទិន្នន័យមុន ថៃអាចយកទិន្នន័យនោះទៅកែសម្រួលខ្សែរាជកិច្ច (Proclamation) ឬកែប្រែចំណុចទាមទាររបស់ខ្លួនដើម្បីឱ្យចំណេញប្រៀបជាងកម្ពុជា।
៣. សេចក្តីសន្និដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រ
ការដែលកម្ពុជា បន្តជំរុញដំណើរការតាមយន្តការ Compulsory Conciliation នៃ UNCLOS គឺជាជំហានដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត៖
មិនត្រូវធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់ការទូតថៃ: ការសម្តែងភាពស្និទ្ធស្នាល ឬការអញ្ជើញឱ្យចែករំលែកទិន្នន័យនៅក្រៅផ្លូវការ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្របំបែកសមត្ថភាពតស៊ូផ្លូវច្បាប់របស់កម្ពុជា។
តម្កល់ និងបញ្ជូនឯកសារតាមយន្តការផ្លូវការតែមួយគត់: របាយការណ៍បច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់ទាំងអស់ត្រូវតែដាក់ជូនតែ គណៈកម្មការផ្សះផ្សារអន្តរជាតិ (Conciliation Commission) ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនចាំបាច់មាន "កិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកបច្ចេកទេសឯកតោភាគី" ជាមួយថៃនៅក្រៅតុលាការឡើយ។
ប្រើប្រាស់ភាគីទី៣ ជាអាវក្រោះ: ការឱ្យគណៈកម្មការអន្តរជាតិជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងពិនិត្យទិន្នន័យនៃប្រទេសទាំងពីរ គឺជាវិធីតែមួយគត់ដែលធានាបាននូវ សមភាព (Level Playing Field) និងការពារមិនឱ្យថៃប្រើប្រៀបផ្នែកទំហំសេដ្ឋកិច្ចមកគៀបសង្កត់កម្ពុជា។

តើ Hydrographic​ data ដែលលោកនិយាយ សំដៅទិន្ទន័យបែបនេះ ឬ បែបណា? ជាសណ្ឋានដីក្រោមបាតសមុទ្រ?
បាទ! រូបភាពដែលអ្នកបានបង្ហាញនេះ គឺជា ផែនទីជលសាស្ត្រ និងជម្រៅទឹក (Hydrographic / Bathymetric Chart) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ និងការរៀបចំរបាយការណ៍បច្ចេកទេសក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS។
ទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពនេះ រួមមាន៖
តួលេខបង្ហាញជម្រៅទឹក (Soundings / Depth Numbers):
តួលេខផ្សេងៗគ្នាដែលខ្ចាត់ខ្ចាយនៅលើផ្ទៃសមុទ្រ (ឧទាហរណ៍៖ លេខ ១១, ១៤, ១៧, ១៨, ២២, ២៤...) គឺជាកូអរដោនេជម្រៅទឹក (ជាទូទៅគិតជាម៉ែត្រ ឬហ្វូត អាស្រ័យលើស្តង់ដារផែនទី) ដែលបង្ហាញថា តើបាតសមុទ្រត្រង់ចំណុចនីមួយៗមានជម្រៅប៉ុន្មាន។
ខ្សែកោងកម្រិតជម្រៅ (Bathymetric Contour Lines):
ខ្សែកោងតភ្ជាប់ចំណុចដែលមានជម្រៅស្មើគ្នា ដែលជួយឱ្យអ្នកជំនាញមើលឃើញពីភាពជម្រៅ ឬភាពរាក់នៃបាតសមុទ្រ។
ភូមិសាស្ត្រឆ្នេរ និងកោះ (Coastal & Island Geomorphology):
ការបង្ហាញពីទ្រង់ទ្រាយនៃកោះ (ដូចជា កោះកុត ឬតំបន់កោះកុង និងខេត្តត្រាត) និងបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្រ ដែលជា «បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baselines)» ប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់វែងចម្ងាយចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។
ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬខ្សែបែងចែក (Boundary / Reference Lines):
ខ្សែបន្ទាត់ក្រហមនៅលើផែនទីបង្ហាញពីការកត់ត្រា ឬការបែងចែកដែនទឹក/ព្រំដែន ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យបាតសមុទ្រទាំងនេះ ដើម្បីធានាថាមិនមានការបំពានលើសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពលើជ្នេរទ្វីប (Continental Shelf) ឡើយ។
ទិន្នន័យប្រភេទនេះហើយ ដែលក្រុមការងារបច្ចេកទេស និងអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិករបស់ប្រទេសនីមួយៗត្រូវប្រមូល និងវិភាគយ៉ាងលម្អិត ដើម្បីយកទៅចងក្រងជាទឡ្ហីករណ៍បច្ចេកទេសដាក់ជូន គណៈកម្មការ UNCLOS ឬប្រើប្រាស់នៅលើតុចរចា។

ដ