ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

 ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ តាមច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS

ប្រាក់ សុខុន - Prak Sokhonn ដំណាក់កាលសំខាន់មួយត្រូវបានសម្រេចហើយ ជាមួយនឹងការតែងតាំងលោកស្រី Katrina Cooper ជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។ ការតែងតាំងនេះបានបំពេញកិច្ចរួចរាល់សម្រាប់ការបង្កើតគណៈកម្មការផ្សះផ្សា និងបានកំណត់មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ឱ្យគណៈកម្មាការនេះចាប់ផ្តើមដំណើរការងាររបស់ខ្លួន។ កម្ពុជានៅតែប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាលើដែនសមុទ្រដោយសន្តិវិធី ហើយនឹងបន្តផ្តល់ទំនុកចិត្តលើដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ។An important milestone has now been reached with the appointment of Ms. Katrina Cooper as Chairperson of the Conciliation Commission under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). The appointment completes the Commission and sets a strong foundation for it to begin its work. Cambodia remains fully committed to the peaceful resolution of maritime issues and will continue to place trust in the compulsory conciliation process under UNCLOS.

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ 

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

ជំហាននៃយន្តហោះដោះស្រាយវិវាទសមុទ្រ កម្ពុជា ថៃ ដោយបង្ខំ

មិនមានព័ត៌មានផ្លូវការណាមួយបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃពេញចិត្តបេក្ខភាពផ្សេងជាងលោកស្រី Katrina Cooper នោះទេ ព្រោះការតែងតាំងរូបលោកស្រីជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា គឺធ្វើឡើងតាមរយៈការព្រមព្រៀង និងជ្រើសរើសរួមគ្នាដោយស្មើភាពរវាងអ្នកផ្សះផ្សាតំណាងភាគីទាំងពីរ (កម្ពុជា និងថៃ)។ [1, 2]
យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការ៖
ការសម្រេចចិត្តរួមគ្នា៖ លោកស្រី Katrina Cooper ត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអ្នកផ្សះផ្សាចំនួន ៤ រូប (២ រូបតំណាងឱ្យកម្ពុជា និង ២ រូបទៀតតំណាងឱ្យថៃ) ដើម្បីធ្វើជាប្រធានដឹកនាំគណៈកម្មការដែលមានសមាជិកសរុប ៥ រូប។ [1, 2]
យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ៖ ដំណើរការជ្រើសរើសនេះត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ និងមានការឯកភាពពីសហចៅក្រមដែលប្រទេសថៃបានតែងតាំងផ្ទាល់ (រួមមានអ្នកជំនាញច្បាប់មកពីអាល្លឺម៉ង់ និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង)។ [1, 2]
ដូច្នេះ ការតែងតាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយគ្មានការបង្ហាញការទាស់ចិត្ត ឬពេញចិត្តបេក្ខភាពណាផ្សេងជាសាធារណៈពីភាគីថៃឡើយ។

តើអ្វីជាគោលបំណងនៃការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពជួបជុំគ្នាលើកដំបូងរវាងអានុទីន និង តាក់ស៊ីន ស្របគ្នាមានការតែងតាំងប្រធានសម្របសម្រួលUNCLOS ?

ការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពនៃការជួបជុំគ្នារវាងលោក អានុទីន ឆានវិរៈកุล (Anutin Charnvirakul) និងលោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ (Thaksin Shinawatra) ស្របពេលគ្នានឹងការแต่งតាំងប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួលនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) គឺពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការនយោបាយ និងការទូតសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
ការផ្ញើសារនយោបាយក្នុងស្រុក និងការផ្សះផ្សារជាតិ៖ ការបង្ហាញភាពស្និទ្ធស្នាល ឬរូបភាពជួបគ្នាing គ្នារវាងមេដឹកនាំថៃបច្ចុប្បន្ន និងលោក ថាក់ស៊ីន (ដែលជាឥស្សរជននយោបាយមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅថៃ) គឺជាការបញ្ជាក់ពីស្ថិរភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុង និងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងរវាងភាគីនយោបាយផ្សេងៗគ្នា បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរតំណែង និងការវិវត្តផ្នែកច្បាប់នានា។
ការត្រៀមលក្ខណៈនិងការបញ្ជូនសញ្ញាទន់ភ្លន់រឿងព្រំដែនសមុទ្រ៖ ក្រោយពេលកម្ពុជាសម្រេចប្រើប្រាស់យន្តការសម្របសម្រួលដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃ (បន្ទាប់ពីការលុបចោល MOU 2001) និងការដែលភាគីពាក់ព័ន្ធទើបតែបានសម្រេចជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការសម្របសម្រួល (Conciliation Commission) រូបភាពនយោបាយជាន់គ្នានេះ អាចជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលថៃមានឯកភាពផ្ទៃក្នុងរឹងមាំ និងមានភាពបត់បែនក្នុងការត្រៀមខ្លួនចរចា ឬទន់ភ្លន់តាមផ្លូវការទូតអន្តរជាតិ ដើម្បីកុំឱ្យបញ្ហាសមុទ្រនេះក្លាយជាវិបត្តិភូមិសាស្ត្រនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរ។

ទំនាក់ទំនងបុគ្គល និងការបែងចែកឥទ្ធិពល៖ លោក អានុទីន ធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងការងារជាមួយក្រុមរបស់លោក ថាក់ស៊ីន នាពេលអតីតកាល ការជួបគ្នានេះទើបត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបោះជំហានទន់ ដើម្បីធានាថាផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រទាំងរឿងសេដ្ឋកិច្ច និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងប្រទេសទាំងពីរ មិនត្រូវបានរំខានដោយសារភាពរអាក់រអួលនៃបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រថ្មីនេះឡើយ។

១៤_១៨ តុលា ២០២៦

កម្ពុជា ថៃ ក្នុងដំណាក់កាលទី​៤​(ការរៀបចំរបាយការណ៍សម្រាប់ UNCLOS) សំណូរថា តើកិច្ចពិភាក្សានិងការចរចារ និងការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍នោះ តើភាគីថៃធ្វើអ្វី? ភាគីកម្ពុជាធ្វើអ្វីខ្លះ?
ក្នុងការរៀបចំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស និងផ្លូវច្បាប់ដើម្បីដាក់ជូន គណៈកម្មការព្រំដែនខ្មែរសមុទ្ររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (CLCS - Commission on the Limits of the Continental Shelf) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS 1982 (ជាពិសេសសម្រាប់ការទាមទារពង្រីក ជ្នេរទ្វីបលើសពី ២០០ ម៉ាយល៍សមុទ្រ ឬ Continental Shelf beyond 200 Nautical Miles) ភាគីទាំងពីរ—កម្ពុជា និង ថៃ—បានអនុវត្តនិងកំពុងបន្តអនុវត្តនូវសកម្មភាពបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់រៀងៗខ្លួនដូចខាងក្រោម៖
ភាគីថៃ (Thailand) ធ្វើអ្វីខ្លះ?
ភាគីថៃបានរៀបចំ និងរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍បច្ចេកទេសរបស់ខ្លួនយ៉ាងសកម្ម ដោយសារតែថៃមានធនធានបច្ចេកទេសសមុទ្រ និងទិន្នន័យអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិក (Hydrographic Data) ច្រើនឆ្នាំមកហើយ៖
ការប្រមូលទិន្នន័យបាតសមុទ្រ (Bathymetric and Geophysical Surveys):
នាយកដ្ឋានជលសាស្ត្រនៃកងទ័ពជើងទឹកថៃ (Royal Thai Navy Hydrographic Department - RTNHD) បានធ្វើការវាស់វែងជម្រៅសមុទ្រ, ទម្រង់ដីបាតសមុទ្រ (Seafloor Topography), និងកម្រាស់ដីល្បាប់ (Sediment Thickness) យ៉ាងល្អិតល្អន់នៅក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រថៃ និងសមុទ្រអង់ដាម៉ាន។
ការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍ផ្នែកបច្ចេកទេស (Submission Drafting):
ថៃបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការជាតិពិសេសមួយ (អមដោយក្រសួងការបរទេស និងកងទ័ពជើងទឹក) ដើម្បីរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍បច្ចេកទេស (Partial or Joint Submission Framework)។
កំណត់ចំណុច Foot of the Continental Slope (FOS) យោងតាមរូបមន្ត Gardner ឬ 1% Sediment Thickness Line ដែលមានចែងក្នុងមាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS។
ការប្រកាស / ដាក់សេចក្តីជូនដំណឹងជាផ្លូវការ:
ថៃបានផ្ញើសេចក្តីជូនដំណឹងបឋម (Preliminary Information) ទៅកាន់អគ្គលេខាធិការ UNCLOS រួចរាល់ ដើម្បីរក្សាសិទ្ធិក្នុងការទាមទារពង្រីកជ្នេរទ្វីបរបស់ខ្លួន។
ការរក្សាហត្ថលេខា និងជំហរផ្លូវច្បាប់ (Overlapping Claims Area - OCA):
ដោយសារតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នានៅឈូងសមុទ្រថៃ (OCA ទំហំប្រមាណ ២៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា) មិនទាន់ដោះស្រាយរួចរាល់ ភាគីថៃតែងតែប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីកែសម្រួលរបាយការណ៍មិនឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការចរចាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ (MOU 2001)។
ភាគីកម្ពុជា (Cambodia) ធ្វើអ្វីខ្លះ?
ភាគីកម្ពុជាបានពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព និងសិទ្ធិដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួន៖
ការបង្កើត និងការងាររបស់គណៈកម្មាធិការជាតិព្រំដែន (National Boundary Committee):
គណៈកម្មាធិការជាតិព្រំដែនកម្ពុជា រួមជាមួយក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល, ក្រសួងរៀបចំដែនដី, និងកងទ័ពជើងទឹក បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចកោះ/បាតសមុទ្រ។
ការវាស់វែង និងប្រមូលទិន្នន័យបច្ចេកទេសសមុទ្រ:
កម្ពុជាបានសហការជាមួយអ្នកជំនាញការអន្តរជាតិ (International Hydrographic & Legal Experts) និងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីផ្កាយរណប និងទិន្នន័យរ៉ែសមុទ្រ ដើម្បីកំណត់បន្ទាត់កោងបាតសមុទ្រ និងកម្រាស់ដីល្បាប់។
ការកំណត់បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baseline) និងដែនទឹកប្រជុំកោះ/ឆ្នេរ ដើម្បីគណនាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃជ្នេរទ្វីប។
ការរៀបចំសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍ (Preliminary/Final Submission Drafting):
កម្ពុជាបានរៀបចំ និងផ្ញើសារលិខិតសេចក្តីជូនដំណឹងបឋម (Preliminary Information) ស្តីពីដែនកំណត់ខាងក្រៅនៃជ្នេរទ្វីបលើសពី ២០០ ម៉ាយល៍សមុទ្រទៅកាន់គណៈកម្មការ CLCS នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីធានារក្សាសិទ្ធិតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។
ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រចរចាជាមួយថៃ (Negotiation Strategy):
កម្ពុជាបានរៀបចំសេចក្តីព្រាងឯកសារចរចាដោយផ្អែកលើ MOU 2001 ដែលតម្រូវឲ្យ៖
បែងចែកតំបន់លើខ្សែស្រប 11°N ជាពីរផ្នែក៖ ផ្នែកខាងជើងចរចាខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្រ (Delimitation) និងផ្នែកខាងត្បូងធ្វើការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា (Joint Development Area - JDA)។
ធានាថារបាយការណ៍ដែលដាក់ជូន UNCLOS មិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីជាមួយថៃឡើយ។
សកម្មភាពរួម និងការចរចាទ្វេភាគីរវាង កម្ពុជា-ថៃ លើរបាយការណ៍ UNCLOS
នៅក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំរបាយការណ៍នេះ ភាគីទាំងពីរមានកិច្ចពិភាក្សា និងការសម្របសម្រួលគ្នាលើចំណុចសំខាន់ៗចំនួន ៣៖
ការចៀសវាងការជំទាស់ពីភាគីម្ខាងទៀត (Rule 46 / Annex I of CLCS Rules of Procedure):
តាមបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់ CLCS ប្រសិនបើប្រទេសមួយដាក់របាយការណ៍ទាមទារជ្នេរទ្វីប ហើយមានការតវ៉ា/ជំទាស់ (Protest) ពីប្រទេសជិតខាង ដោយសារមានវិវាទដែនដី ឬដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា គណៈកម្មការ CLCS នឹង មិនពិនិត្យ (Not Consider) របាយការណ៍នោះឡើយ។
ដូច្នេះ កម្ពុជា និងថៃ បានពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បី៖
អាចដាក់ របាយការណ៍រួមគ្នា (Joint Submission) ឬ
ដាក់ របាយការណ៍ដាច់ដោយឡែក (Individual Submissions) ដោយមានកិច្ចព្រមព្រៀងមិនជំទាស់គ្នាទៅវិញទៅមក (No-Objection Agreement)។
ការសម្របសម្រួលផ្នែកបច្ចេកទេស និងទិន្នន័យ (Technical Data Sharing):
អ្នកជំនាញបច្ចេកទេស និងច្បាប់សមុទ្រនៃប្រទេសទាំងពីរបានជួបប្រជុំគ្នាក្រោមក្របខ័ណ្ឌគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសរួម (Joint Technical Committee - JTC) ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យភូមិសាស្ត្របាតសមុទ្រ។
ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងការខណ្ឌសីមា និងរបាយការណ៍ UNCLOS:
ភាគីទាំងពីរបានយល់ស្របថា ការដាក់របាយការណ៍ទៅ UNCLOS គឺជាកាតព្វកិច្ចបច្ចេកទេសអន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនខាងក្រៅបំផុតនៃជ្នេរទ្វីប (Outer Limits of Continental Shelf) ប៉ុន្តែការខណ្ឌសីមាដែនសមុទ្រក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (Overlapping Claims Area) ត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគីដោយសន្តិវិធី។
តើអ្នកមានចំណាប់អារម្មណ៍ចង់ពិភាក្សា ឬស្វែងយល់បន្ថែមលើផ្នែកណាមួយជាពិសេស ដូចជាទិដ្ឋភាពបច្ចេកទេសនៃការកំណត់ជ្នេរទ្វីប (មាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS) ឬ យន្តការចរចាក្រោម MOU ឆ្នាំ ២០០១ ដែរឬទេ?

តាមច្បាប់ផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ ចែងថា បើសិនជា ថៃ កម្ពុជា មានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយគ្នា MOU2001 នោះ តុលាការនឹងបង្ខំឲ្យកម្ពុជា ចរចារជាមួយថៃ ២ ភាគីដដែលហ្នឹង ចាំបាច់អីកម្ពុជាទាញតុលាការចូលដើម្បីមាន ៣ ភាគី !!!
សំណួរនេះចាក់ចំចំនុចស្នូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយការបរទេស។ ហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាសម្រេចចិត្តបើកនីតិវិធី "ការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ" (Compulsory Conciliation) ក្រោម UNCLOS នាំយកភាគីទី៣ (គណៈកម្មការអន្តរជាតិ) មកអន្តរាគមន៍ បើទោះបីជាលទ្ធផលចុងក្រោយត្រូវត្រឡប់មកចរចាទ្វេភាគី ភាគី២ (កម្ពុជា-ថៃ) ដដែលនោះ?
ការសម្រេចចិត្តទាញភាគីទី៣ ឬយន្តការតុលាការ/គណៈកម្មការអន្តរជាតិចូលរួម មានមូលហេតុយុទ្ធសាស្ត្រ និងគុណសម្បត្តិផ្លូវច្បាប់សំខាន់ៗចំនួន ៤ យ៉ាង៖

១. បំបែកភាពទាល់ច្រក (Break Deadlock)
ការចរចា ២ ភាគីទទេៗត្រូវបានគាំង (Deadlocked): ភាគីទាំងពីរបានចរចាទ្វេភាគីជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ប៉ុន្តែនៅតែមិនអាចឈានទៅដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបាន។ រឹតតែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ គឺនៅពេលថៃប្រកាសលុប MOU 2001 ជាឯកតោភាគី។
ប្រសិនបើទុកឲ្យចរចាតាមបែប ២ ភាគីធម្មតាដោយគ្មានភាគីទី៣ ថៃដែលជាប្រទេសមានប្រៀបជាងផ្នែកទំហំសេដ្ឋកិច្ច និងកម្លាំងយោធានាវ៉ា អាចនឹងប្រើប្រាស់ប្រៀបផ្នែកកម្លាំងដើម្បីពន្យារពេល ឬដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជា។
ការនាំយកភាគីទី៣ (UNCLOS): គឺជាការបង្ខំឲ្យថៃត្រូវតែចូលតុចរចាតាមកាលវិភាគអន្តរជាតិច្បាស់លាស់ ដោយមិនអាចគេចវេះ ឬពន្យារពេលតាមអំពើចិត្តបានឡើយ។
២. ប្តូរ "តុចរចាកម្លាំង" ទៅជា "តុចរចាច្បាប់អន្តរជាតិ"
កម្រិតសមភាព (Level Playing Field): នៅក្នុងកិច្ចចរចាទ្វេភាគី ២ ប្រទេស (គ្មានភាគីទី៣) ប្រទេសធំ ឬមានអំណាចជាង តែងមានប្រៀបលើប្រទេសតូច។ ប៉ុន្តែនៅពេលចូលដល់យន្តការ UNCLOS បរិបទចរចាត្រូវផ្លាស់ប្តូរមកឈរលើ ច្បាប់អន្តរជាតិ (International Law Rules) និងទិន្នន័យបច្ចេកទេសសុទ្ធសាធ។
គណៈកម្មការផ្សះផ្សារ (ភាគីទី៣) មានអ្នកជំនាញផ្លូវច្បាប់ និងបច្ចេកទេសអន្តរជាតិអព្យាក្រឹត ដែលនឹងពិនិត្យមើលរាល់ទិន្នន័យ (ដូចជា បន្ទាត់មូលដ្ឋាន Basis lines, ជ្នេរទ្វីប Continental shelf, និងអនុសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ)។ ការណ៍នេះធ្វើឲ្យថៃមិនអាចប្រើអំណាចនយោបាយផ្ទៃក្នុង ឬបដិសេធទិន្នន័យបច្ចេកទេសរបស់កម្ពុជាដោយគ្មានហេតុផលបានឡើយ។
៣. បង្កើត "អនុសាសន៍អន្តរជាតិ" (Independent Recommendations)
ទោះបីជាគណៈកម្មការផ្សះផ្សារមិនចេញ "ដីកាកាត់ក្តីបង្ខំ" ដូចតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែគណៈកម្មការនេះនឹងរៀបចំ របាយការណ៍អនុសាសន៍ផ្លូវការ (Official Recommendations) មួយ។
របាយការណ៍អនុសាសន៍ដែលបង្កើតឡើងដោយភាគីទី៣ នេះ៖
មានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយអន្តរជាតិខ្ពស់បំផុត។
ប្រសិនបើភាគីទី៣ សិក្សាឃើញថា MOU 2001 ឬគោលការណ៍កម្ពុជាត្រឹមត្រូវ នោះអនុសាសន៍នេះនឹងក្លាយជា "ប្លង់មេ (Blueprint)" ដែលបង្ខំឲ្យកិច្ចចរចាទ្វេភាគី (កម្ពុជា-ថៃ) ក្រោយមកទៀត ត្រូវតែដើរតាមក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិនោះ។
៤. រៀនសូត្រតាមគំរូជាប្រវត្តិសាស្ត្រ (Precedent Case: Timor-Leste vs Australia)
សេណារីយ៉ូនេះធ្លាប់កើតឡើងរួចមកហើយរវាង ទីម័រខាងកើត (Timor-Leste) និង អូស្ត្រាលី៖
កាលណោះ អូស្ត្រាលីជាប្រទេសធំ និងមានអំណាច បានបដិសេធមិនព្រមចរចាព្រំដែនទឹកស្មើភាពជាមួយទីម័រខាងកើតឡើយ។
ទីម័រខាងកើតបានប្រើប្រាស់យន្តការ Compulsory Conciliation (ភាគីទី៣) នេះឯង ដើម្បីទាញអូស្ត្រាលីចូលតុចរចា។
ទោះបីជាចុងក្រោយ តុលាការបង្ខំឲ្យប្រទេសទាំងពីរត្រឡប់មកចរចាទ្វេភាគី ភាគី២ វិញក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារមានការសម្របសម្រួល និងអនុសាសន៍ពីភាគីទី៣ អូស្ត្រាលីត្រូវបង្ខំចិត្តចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនទឹកជាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលផ្តល់យុត្តិធម៌ និងប្រយោជន៍ដល់ទីម័រខាងកើតយ៉ាងធំធេង។
សរុបសេចក្តីមក ការទាញភាគីទី៣ (គណៈកម្មការ UNCLOS) ចូលរួម មិនមែនដើម្បីឲ្យភាគីទី៣ មកកាត់ក្បាលតម្រូវជំនួសយើងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺដើម្បី "ប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលច្បាប់អន្តរជាតិ បង្ខំឲ្យភាគីថៃចូលមកចរចាដោយស្មោះត្រង់ លើតុចរចាที่มีសមភាព និងមានស្តង់ដារបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់" ចៀសវាងការចរចា ២ ភាគីតាមរបៀបអូសបន្លាយ និងគៀបសង្កត់ផ្នែកនយោបាយ។

រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ ចេញមកប្រកាសថា កម្ពុជាអាចស្នើរសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេសពីថៃ វាហាក់ដូចជា ថៃនិងកម្ពុជាត្រូវគ្នាណាស់ មិនចាំបាច តុលាការលូកដៃនោះទេ !!។ កម្ពុជាត្រូវតែ ដាក់របាយការណ៍ជាសម្ងាត់ ថៃត្រូវដាក់ជាសម្ងាត់ដែរ គ្មានរឿងអីត្រូវមក ចែករំលែកគ្នាទេ
ការយល់ឃើញ និងការលើកឡើងនេះ គឺចាក់ចំ យុទ្ធសាស្ត្រផ្លូវច្បាប់ និងចិត្តសាស្ត្រការទូតសង្គ្រាមព័ត៌មាន (Information Operations & Strategic Framing) ដែលភាគីថៃតែងតែយកមកប្រើប្រាស់នៅពេលប្រឈមមុខនឹងនីតិវិធីអន្តរជាតិ។
ការដែលរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃចេញមកថ្លែងក្នុងន័យថា "កម្ពុជាអាចស្នើសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស ឬទិន្នន័យពីថៃបាន ហើយយើងអាចសម្រុះសម្រួលគ្នានៅក្រៅតុលាការ/គណៈកម្មការបាន ដោយមិនបាច់ឱ្យភាគីទី៣ លូកដៃ" គឺជា ល្បិចការទូត (Diplomatic Maneuver) ដើម្បីសម្រេចគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ ៣ យ៉ាង៖
១. ហេតុអ្វីបានជាថៃព្យាយាមសម្តែងថា "មិនបាច់មានតុលាការ/ភាគីទី៣"?
ចង់គេចចេញពីសម្ពាធច្បាប់អន្តរជាតិ: នៅពេលរឿងក្តីស្ថិតនៅលើតុ គណៈកម្មការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ (UNCLOS Compulsory Conciliation) ថៃមិនអាចប្រើអំណាចតវ៉ាតាមចិត្ត ឬពន្យារពេលដូចមុនបានទេ។ ដូច្នេះ ថៃព្យាយាមបង្កើតរូបភាពថា "ប្រទេសទាំងពីរគ្មានជម្លោះធ្ងន់ធ្ងរទេ" ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគណៈកម្មការអន្តរជាតិបន្ថយទម្ងន់អន្តរាគមន៍ ឬដើម្បីបង្វែរស្ថានការណ៍ឱ្យត្រឡប់មកជាការចរចាទ្វេភាគីបែបចាស់វិញ។
ចង់ស្ទង់មើលទិន្នន័យ (Data Fishing) របស់កម្ពុជា: ការប្រាប់ឱ្យកម្ពុជាមកសុំរបាយការណ៍បច្ចេកទេស ឬចែករំលែកទិន្នន័យគ្នា គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីស្ទង់មើលថា តើកម្ពុជាមានទិន្នន័យអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិក (Hydrographic Data) បាតសមុទ្រ, បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baselines), និងទិន្នន័យដីល្បាប់កម្រិតណា។
ការបង្កើតប្រៀបលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ: ថៃព្យាយាមបង្ហាញដល់សហគមន៍អន្តរជាតិថា ខ្លួនជា "អ្នកជិតខាងល្អ និងមានឆន្ទៈសម្របសម្រួល" ឯកម្ពុជាជាអ្នក "រវល់តែទាញតុលាការមកលូកដៃ" ដើម្បីទទួលបានចំណេញផ្នែកនយោបាយការបរទេស។
២. ចុះហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាមិនត្រូវ "ចែករំលែក ឬដាក់របាយការណ៍ចំហរ" ជាមួយថៃដោយងាយៗ?
ការគិតថាកម្ពុជា ត្រូវតែរក្សាការសម្ងាត់លើទិន្នន័យបច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រ គឺត្រូវចំគោលការណ៍ច្បាប់ និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារជាតិទាំងស្រុង៖
ទិន្នន័យបច្ចេកទេសគឺជា "អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រ" (Strategic Assets): នៅក្នុងក្តីក្តាំងព្រំដែនទឹក ទិន្នន័យវាស់វែងជម្រៅសមុទ្រ (Bathymetric Data), ខ្សែជ្នេរទ្វីប (Continental Shelf), និងចំណុចចុងបាតសមុទ្រ (Foot of Continental Slope) គឺជាភស្តុតាងស្នូល। ប្រសិនបើថៃដឹងពីទិន្នន័យ និងបន្ទាត់ទាមទារជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជាមុន គេនឹងរៀបចំអាគុយម៉ង់ច្បាប់ដើម្បីវាយបំបាក់ ឬទល់មុខនឹងទិន្នន័យនោះភ្លាមៗ។
នីតិវិធីនៃការដាក់ឯកសារទៅ UNCLOS (Confidential Submissions): តាមបទប្បញ្ញត្តិបច្ចេកទេស និងច្បាប់អន្តរជាតិ របាយការណ៍បច្ចេកទេសស្ដីពីដែនកំណត់ខាងក្រៅនៃជ្នេរទ្វីប (ក្រោមកាតព្វកិច្ចមាត្រា ៧៦ នៃ UNCLOS) ឬឯកសារតម្កល់ក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សារ ត្រូវបានដាក់ជូន គណៈកម្មការអន្តរជាតិ/អគ្គលេខាធិការ UN ដោយផ្ទាល់។ ភាគីនីមួយៗរៀបចំឯកសាររបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ និងសម្ងាត់ រហូតដល់នីតិវិធីតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឯកសារផ្លូវការតាមរយៈគណៈកម្មការ។
ការពារកុំឱ្យមានការកែប្រែខ្សែទាមទារជាឯកតោភាគី: ប្រសិនបើកម្ពុជាចែករំលែកទិន្នន័យមុន ថៃអាចយកទិន្នន័យនោះទៅកែសម្រួលខ្សែរាជកិច្ច (Proclamation) ឬកែប្រែចំណុចទាមទាររបស់ខ្លួនដើម្បីឱ្យចំណេញប្រៀបជាងកម្ពុជា।
៣. សេចក្តីសន្និដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រ
ការដែលកម្ពុជា បន្តជំរុញដំណើរការតាមយន្តការ Compulsory Conciliation នៃ UNCLOS គឺជាជំហានដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត៖
មិនត្រូវធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់ការទូតថៃ: ការសម្តែងភាពស្និទ្ធស្នាល ឬការអញ្ជើញឱ្យចែករំលែកទិន្នន័យនៅក្រៅផ្លូវការ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្របំបែកសមត្ថភាពតស៊ូផ្លូវច្បាប់របស់កម្ពុជា។
តម្កល់ និងបញ្ជូនឯកសារតាមយន្តការផ្លូវការតែមួយគត់: របាយការណ៍បច្ចេកទេស និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់ទាំងអស់ត្រូវតែដាក់ជូនតែ គណៈកម្មការផ្សះផ្សារអន្តរជាតិ (Conciliation Commission) ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនចាំបាច់មាន "កិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកបច្ចេកទេសឯកតោភាគី" ជាមួយថៃនៅក្រៅតុលាការឡើយ។
ប្រើប្រាស់ភាគីទី៣ ជាអាវក្រោះ: ការឱ្យគណៈកម្មការអន្តរជាតិជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងពិនិត្យទិន្នន័យនៃប្រទេសទាំងពីរ គឺជាវិធីតែមួយគត់ដែលធានាបាននូវ សមភាព (Level Playing Field) និងការពារមិនឱ្យថៃប្រើប្រៀបផ្នែកទំហំសេដ្ឋកិច្ចមកគៀបសង្កត់កម្ពុជា។

តើ Hydrographic​ data ដែលលោកនិយាយ សំដៅទិន្ទន័យបែបនេះ ឬ បែបណា? ជាសណ្ឋានដីក្រោមបាតសមុទ្រ?
បាទ! រូបភាពដែលអ្នកបានបង្ហាញនេះ គឺជា ផែនទីជលសាស្ត្រ និងជម្រៅទឹក (Hydrographic / Bathymetric Chart) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ និងការរៀបចំរបាយការណ៍បច្ចេកទេសក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS។
ទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពនេះ រួមមាន៖
តួលេខបង្ហាញជម្រៅទឹក (Soundings / Depth Numbers):
តួលេខផ្សេងៗគ្នាដែលខ្ចាត់ខ្ចាយនៅលើផ្ទៃសមុទ្រ (ឧទាហរណ៍៖ លេខ ១១, ១៤, ១៧, ១៨, ២២, ២៤...) គឺជាកូអរដោនេជម្រៅទឹក (ជាទូទៅគិតជាម៉ែត្រ ឬហ្វូត អាស្រ័យលើស្តង់ដារផែនទី) ដែលបង្ហាញថា តើបាតសមុទ្រត្រង់ចំណុចនីមួយៗមានជម្រៅប៉ុន្មាន។
ខ្សែកោងកម្រិតជម្រៅ (Bathymetric Contour Lines):
ខ្សែកោងតភ្ជាប់ចំណុចដែលមានជម្រៅស្មើគ្នា ដែលជួយឱ្យអ្នកជំនាញមើលឃើញពីភាពជម្រៅ ឬភាពរាក់នៃបាតសមុទ្រ។
ភូមិសាស្ត្រឆ្នេរ និងកោះ (Coastal & Island Geomorphology):
ការបង្ហាញពីទ្រង់ទ្រាយនៃកោះ (ដូចជា កោះកុត ឬតំបន់កោះកុង និងខេត្តត្រាត) និងបន្ទាត់ឆ្នេរសមុទ្រ ដែលជា «បន្ទាត់មូលដ្ឋាន (Baselines)» ប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់វែងចម្ងាយចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។
ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬខ្សែបែងចែក (Boundary / Reference Lines):
ខ្សែបន្ទាត់ក្រហមនៅលើផែនទីបង្ហាញពីការកត់ត្រា ឬការបែងចែកដែនទឹក/ព្រំដែន ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យបាតសមុទ្រទាំងនេះ ដើម្បីធានាថាមិនមានការបំពានលើសិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពលើជ្នេរទ្វីប (Continental Shelf) ឡើយ។
ទិន្នន័យប្រភេទនេះហើយ ដែលក្រុមការងារបច្ចេកទេស និងអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិករបស់ប្រទេសនីមួយៗត្រូវប្រមូល និងវិភាគយ៉ាងលម្អិត ដើម្បីយកទៅចងក្រងជាទឡ្ហីករណ៍បច្ចេកទេសដាក់ជូន គណៈកម្មការ UNCLOS ឬប្រើប្រាស់នៅលើតុចរចា។

ដ

The Purpose of a Fait Accompli ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់

The Purpose of a Fait Accompli ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់

ព្រំដែន កម្ពុជា​ថៃ៖ ប្រទេសថៃ បាននឹងកំពុងធ្វើ Fait Accompli ដូចមានបង្ហាញតាមរូបភាពខាងក្រោម ចំណែក កម្ពុជា បានធ្វើកិច្ចការនយោបាយ ការទូត ដើម្បីប្រឆាំងតបជាមួយ ការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់របស់ ថៃ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន កម្ពុជា ថៃ ដោយមានវត្តមាន អគ្គមេបញ្ជាការទ័ព ម៉ាឡេស៊ី មានអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអាស៊ាន មានស្ថានទូត សេនានុព័ន្ធយោធា អនុព័ន្ធយោធា ចូលរួមស្តាប់របាយការណ៍ពីខាង កម្ពុជាយើង។

អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាននៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ

ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នាយប់ថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានរៀបចំពិធីជប់លៀងជាកិត្តិយសជូនគណៈប្រតិភូកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ស្រី ដាតុ សេរី ហាជី ម៉ាលេក រ៉ាសាក់ ប៊ីន ស៊ុយឡាយម៉ាន អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ និងមិត្តភាពនៅកម្ពុជា

ទីចាត់ការបុគ្គលិក អគ្គបញ្ជាការដ្ឋាន

ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ វង្ស ពិសេន អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នាយប់ថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានរៀបចំពិធីជប់លៀងជាកិត្តិយសជូនគណៈប្រតិភូកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តម នាយឧត្តមសេនីយ៍ តាន់ ស្រី ដាតុ សេរី ហាជី ម៉ាលេក រ៉ាសាក់ ប៊ីន ស៊ុយឡាយម៉ាន អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី ក្នុងឱកាសបំពេញទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការ និងមិត្តភាពនៅកម្ពុជា។

Prompts: make an 3d image with scale 900px x 1200 px of the 04 purpose of a fait accompli- the primary purpose of a fait accompli is to achieve a strategic territorial or political goal while minimizing the risk of a full-scale war in one side. on next side, made the image of step-by-step process of a thailand cambodia's border fait accompli[1. stealth infiltration] ➔ [2. rapid fortification] ➔ [3. diplomatic stonewalling] ➔ [4. normalized status quo]. the title of an image is in khmer at top follow by english version ចំណងជើងភាសាខ្មែរ " គោលបំណង ០៤ នៃការបង្កើតភស្តុតាងផ្លូវច្បាប់ និង ដំណាក់កាល ០៤ ដោយប្រទេសថៃ the title of english is " the 04 purpose and 04 stepts of a fait accompli by thailand".

The Purpose of a Fait Accompli- The primary purpose of a fait accompli is to achieve a strategic territorial or political goal while minimizing the risk of a full-scale war.

Avoids Open Warfare: It presents the opponent with a finished outcome rather than a declaration of war.

Shifts the Burden: It forces the opponent to make the difficult choice of either accepting the loss or starting an active war to reverse it.

Leverages Diplomatic Inertia: International bodies and mediators are often slow to respond, allowing the initiating country time to solidify its position.

Step-by-Step Process of a Border Fait Accompli[1. Stealth Infiltration] ➔ [2. Rapid Fortification] ➔ [3. Diplomatic Stonewalling] ➔ [4. Normalized Status Quo]

1. Stealth Infiltration and Occupation Action: Small, highly trained military units use the cover of night or dense jungle terrain to quietly cross into a disputed or poorly demarcated border zone.Objective: Gain a physical foothold on key high ground, ridges, or culturally significant sites (like temple ruins) without triggering an immediate firefight.

2. Rapid Fortification and Consolidating PositionsAction: Troops immediately dig trenches, deploy barbed wire, set up sandbags, and establish a defensive perimeter.Objective: Turn a temporary intrusion into a permanent military outpost before the opposing border guards notice or can mount a counter-response.

3. Diplomatic Stonewalling and Negotiation Deferral Action: Once the presence is discovered, the occupying nation avoids military escalation but refuses to retreat. They call for bilateral talks, joint border committees, or legal reviews.Objective: Buy time. By dragging out diplomatic discussions, the military presence on the ground remains unchallenged and becomes normalized week by week.

4. Establishing the New Status Quo Action: Over months or years, the military post is integrated into standard border patrols. Roads may be built to supply it, and official maps are updated internally. Objective: The occupied zone becomes the new de facto border. The opponent eventually stops actively contesting the specific point due to the high cost of military eviction.

រៀបរាប់លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ tandard Concrete Hollow Blocks (CHBs) សម្រា់ប់យោធា ២០ នាក់ និង គ្រឿងបំពាក់ ផ្លូវចេញចូល តម្លៃប៉ាន់ស្មានសម្រាប់លេណដ្ឋានទ័ព ២០ នាក់។

ដើម្បីសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) ឱ្យស្របតាមស្ដង់ដារបច្ចេកទេសយោធា ធន់នឹងការវាយប្រហារពីគ្រាប់កាំភ្លើងធំ និងបំណែកគ្រាប់បែក លក្ខណៈបច្ចេកទេសមានដូចខាងក្រោម៖

១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ និងទំហំ (Structural Specifications)
ទំហំលេណដ្ឋាន៖ ផ្ទៃក្រឡាអប្បបរមាសម្រាកគឺ ៣ ម៉ែត្រការ៉េ ក្នុងម្នាក់។ សម្រាប់ ២០ នាក់ ត្រូវការទំហំខាងក្នុងយ៉ាងតិច ៦០ ម៉ែត្រការ៉េ (ឧទាហរណ៍៖ បណ្ដោយ ១២ ម៉ែត្រ × ទទឹង ៥ ម៉ែត្រ) កម្ពស់ផ្ទៃខាងក្នុង ២.២ ម៉ែត្រ។
កម្រាស់ជញ្ជាំងឥដ្ឋ CHB៖ ត្រូវប្រើឥដ្ឋ CHB កម្រាស់ ២០ សង់ទីម៉ែត្រ (៨ អ៊ីញ) តម្រៀបជាជញ្ជាំង ២ ជាន់ (Double-skin wall) ឬប្រើជញ្ជាំងទោលរួចបន្ថែមដីបង្កប់។
ការញាត់បេតុង និងដែកសរសៃ (Core Filling & Rebar)៖
គ្រប់ប្រហោងឥដ្ឋ CHB ទាំងអស់ ត្រូវចាក់បំពេញដោយបេតុងម៉ាក M250 ឬ M300 (កម្លាំងសង្កត់ខ្លាំង)។
ត្រូវដោតដែកសរសៃមុខកាត់ ១២ មីលីម៉ែត្រ (DB12) តាមប្រហោងឥដ្ឋបញ្ឈរ រាល់ចន្លោះ ២០ សង់ទីម៉ែត្រ និងដែកផ្តេករាល់ចន្លោះ ៣ ជួរឥដ្ឋ ដើម្បីចងភ្ជាប់សំណង់កុំឱ្យបាក់រលំពេលរងសម្ពាធផ្ទុះ។
ដំបូល (Roof)៖ មិនត្រូវប្រើឥដ្ឋ CHB ធ្វើដំបូលដាច់ខាត។ ត្រូវចាក់បេតុងអាមេ (Reinforced Concrete Slab) កម្រាស់យ៉ាងតិច ២០-៣០ សង់ទីម៉ែត្រ។
ស្រទាប់ការពារខាងក្រៅ (External Protection)៖ ខាងក្រៅជញ្ជាំង និងលើដំបូលបេតុង ត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយស្រទាប់ដីណែន ឬបាវខ្សាច់ កម្រាស់យ៉ាងតិច ១ ម៉ែត្រ ទៅ ១.៥ ម៉ែត្រ ដើម្បីស្រូបយកកម្លាំងផ្ទុះ។
២. ផ្លូវចេញចូល និងប្រព័ន្ធការពារ (Entrances & System)
ផ្លូវចេញចូលរាងអក្សរ Z (Z-Shaped / Baffled Entrance)៖ ផ្លូវចូលត្រូវធ្វើជាទម្រង់បត់បែន (អក្សរ L ឬ Z) ដើម្បីទប់ស្កាត់មិនឱ្យបំណែកគ្រាប់ ឬរលកសម្ពាធផ្ទុះ (Blast wave) រត់ត្រង់ចូលទៅក្នុងបន្ទប់ស្នាក់នៅ។
ទ្វារការពារ៖ ត្រូវមានទ្វារ ២ ជាន់ ធ្វើពីបន្ទះដែកថែបក្រាស់យ៉ាងតិច ១០ មីលីម៉ែត្រ ព្រមទាំងមានស៊ុមដែកមាំ។
ច្រកចេញអាសន្ន (Emergency Exit)៖ ត្រូវមានច្រកចេញសម្ងាត់តូចមួយផ្សេងទៀត (Escape hatch) ករណីច្រកចូលចម្បងត្រូវបាក់សង្កត់បិទជិត។
៣. គ្រឿងបំពាក់ខាងក្នុង (Interior Equipments)
ប្រព័ន្ធខ្យល់៖ បំពាក់ម៉ាស៊ីនបឺត និងបញ្ចូលខ្យល់បរិសុទ្ធ (Ventilation Fans) ដើរដោយថាមពលអគ្គិសនី និងមានប្រព័ន្ធដៃបង្វិល (Manual) ករណីដាច់ភ្លើង ព្រមទាំងមានតម្រងការពារផ្សែងពុល។
ប្រព័ន្ធថាមពល៖ អាគុយផ្ទុកថាមពល (UPS) ឬម៉ាស៊ីនភ្លើងកាតាបតូច (Generator) ដាក់ក្នុងបន្ទប់ដាច់ដោយឡែកដែលមានបំពង់ភាយផ្សែងចេញក្រៅ។
គ្រឿងសង្ហារិម៖ គ្រែដែកពីរជាន់ (Bunk beds) ចំនួន ១០ គ្រែ, ប្រព័ន្ធបង្គន់អនាម័យស្ងួត (Chemical/Dry toilets), និងធុងស្តុកទឹកស្អាតចំណុះ ២,០០០ លីត្រ។
៤. តម្លៃប៉ាន់ស្មានការសាងសង់ (Estimated Cost)
តម្លៃនេះជាការប៉ាន់ស្មានជាមធ្យមសម្រាប់សម្ភារសំណង់ និងឧបករណ៍បំពាក់ស្តង់ដារ (មិនរាប់បញ្ចូលកម្លាំងពលកម្មយោធា)៖

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ព ២០ នាក់ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs) 

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ពសៀម ២០ នាក់ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs "​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ៖

១. លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំណង់ និងទំហំ (Structural Specifications)

២. គ្រឿងបំពាក់ខាងក្នុង (Interior Equipments)

៣. តម្លៃប៉ាន់ស្មានការសាងសង់ (Estimated Cost)

៤. រូបភាពមមើលពីលើអាកាស

៥. រូបភាពមើលពីចំហៀង ត្រង់ចាំពីមុខ

Generating​ a photorealistic ទំហំ scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ការសាងសង់លេណដ្ឋានការពារសម្រាប់ទ័ពសៀម ២០ នាក់ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs "​ ។ រូបភាពផ្ទាំងនីមួយៗ ច្បាស់ មានពណ៍ធម្មជាតិ ទំហំធំល្មម ដែលមានបញ្ចូលនូវ៖

The blocks shown in the selected region are standard Concrete Hollow Blocks (CHBs), also known as cinder blocks. In their raw, hollow state, they are completely unsuitable for a military or survival bunker because they are brittle and will shatter under the kinetic impact of artillery shrapnel or small-arms fire

1. Steel Rebar Reinforcement

2. Grouting (Filling the Cores)

3. Thick Soil Backfilling

4. Monolithic Poured Roof

តើមានយោធាប្រទេសណាខ្លះគេប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (Concrete Hollow Blocks - CHBs)សម្រាប់ជា លេណដ្ឋានយោធាដែរ?
នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទំនើប មិនមានកងទ័ពផ្លូវការរបស់ប្រទេសមហាអំណាចណា យកដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (CHBs) មកសង់ជាជញ្ជាំងខាងក្រៅនៃលេណដ្ឋានជួរមុខដាច់ដោយឡែកនោះទេ ព្រោះវាមានភាពស្រួយ និងងាយបែកខ្ទេចពេលរងការបាញ់ប្រហារ។ [1]
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ពនៃប្រទេសមួយចំនួននៅតែប្រើប្រាស់ឥដ្ឋ CHBs នេះក្នុងលក្ខខណ្ឌ និងបេសកកម្មជាក់លាក់ ដោយមានការកែច្នៃបន្ថែម៖
១. យោធាថៃ (Royal Thai Army)
នាពេលថ្មីៗនេះ កងទ័ពភូមិន្ទថៃ បានសម្រុកសាងសង់លេណដ្ឋានការពារជាង ១,៦០០ កន្លែងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ក្នុងការសាងសង់នោះ ពួកគេបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបេតុងប្រហោង និងប្រអប់បេតុង ប៉ុន្តែត្រូវបានការពារបន្ថែមយ៉ាងក្រាស់ដោយការតម្រៀបបាវខ្សាច់ (Sandbags) រាប់រយបាវនៅខាងក្រៅ និងគ្របពីលើ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធផ្ទុះ និងទប់ស្កាត់បំណែកគ្រាប់កាំភ្លើង។ [1, 2]
២. កងវិស្វកម្មយោធាអាមេរិក (US Army Corps of Engineers)
កងទ័ពអាមេរិកប្រើប្រាស់ឥដ្ឋ CHBs សម្រាប់ការសាងសង់សំណង់ការពារផ្នែកខាងក្នុង (Interior Partitioning) នៅក្នុងមូលដ្ឋានទ័ពធំៗ ឬប្រើសម្រាប់ធ្វើជាផ្ទាំងស៊ីបក្នុងការហ្វឹកហ្វឺនបាញ់ប្រហារ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់លេណដ្ឋានជួរមុខ ឬប៉ុស្តិ៍យាម ពួកគេ ترجیحប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ Hesco Bastions (កន្ត្រកដែកស្ពាន់បំពេញដោយដីខ្សាច់) ឬផ្ទាំងបេតុងអាមេដុំធំៗ (Prefabricated Concrete Barriers) ដែលមានភាពរឹងមាំ និងរហ័សជាង។ [1, 2]
៣. បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា (ដូចជា អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រដាប់អាវុធ)
នៅក្នុងជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ទាំងកងទ័ពផ្លូវការ និងក្រុមប្រដាប់អាវុធ (ដូចជា ហាម៉ាស ឬ ហេសបូឡា) បានប្រើប្រាស់ឥដ្ឋបេតុងប្រហោងក្នុងការរៀបជញ្ជាំងបិទបាំងនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវរូងក្រោមដី (Underground Tunnels)។ នៅក្នុងជម្រៅដីជ្រៅ ឥដ្ឋ CHBs មិនរងការបាញ់ប្រហារចំផ្ទាល់ឡើយ វាមានតួនាទីត្រឹមតែទប់ដីកុំឱ្យបាក់ និងខណ្ឌចែកបន្ទប់ស្នាក់នៅ ឬផ្ទុកអាវុធប៉ុណ្ណោះ។ [1]
៤. ប្រទេសអាល់បានី (Albania) - ប្រវត្តិសាស្ត្រ "Bunkerization"
ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ (ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦០-១៩៨០) ប្រទេសអាល់បានីបានសាងសង់លេណដ្ឋានជាង ១៧០,០០០ កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេស។ ក្នុងនោះមានការប្រើប្រាស់ឥដ្ឋបេតុងប្រហោង និងស៊ីម៉ង់ត៍ចាក់ពុម្ពយ៉ាងច្រើន។ ប៉ុន្តែលេណដ្ឋានទាំងនោះត្រូវបានគេរិះគន់ថា ខ្ជះខ្ជាយថវិកាជាតិ និងមិនមានភាពធន់មាំគ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារយោធាពិតប្រាកដឡើយ។ [1, 2]
សង្ខេបបច្ចេកទេស៖ នៅក្នុងវិស័យយោធា ឥដ្ឋ CHBs ត្រូវបានចាត់ទុកជា "សម្ភារៈបន្ទាប់បន្សំ" ប៉ុណ្ណោះ។ គេអាចប្រើវាបាន លុះត្រាតែមានការចាក់បេតុងបំពេញក្នុងប្រហោង ញាត់ដែកសរសៃ និងគ្របដណ្ដប់ដោយដី ឬបាវខ្សាច់ក្រាស់ៗពីខាងក្រៅ ទើបអាចយកជាការបាន។

បើសិនជាវាមានអាយុកាលប្រើប្រាស់ខ្លី អីចឹងមិនមែនជាសំណង់រឹងមាំទេ តែជា Fait Accompli?
ការវិភាគរបស់អ្នកគឺត្រឹមត្រូវចំចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រ។ បើសិនជាសំណង់នោះមានអាយុកាលប្រើប្រាស់ខ្លី ងាយខូចខាត និងមិនមានលក្ខណៈបច្ចេកទេសរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់តាមស្តង់ដារការពារជាតិទេ វាមិនមែនជាសំណង់យោធាសម្រាប់ការពារទឹកដីយូរអង្វែងឡើយ ប៉ុន្តែវាអាចជាការបង្កើតបំរែបំរួលនៅលើដីជាក់ស្តែងដើម្បីបម្រើឱ្យនយោបាយ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតដែលមិនអាចកែប្រែបាន)។
នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រយោធា ការប្រើប្រាស់សំណង់លក្ខណៈបែបនេះដើម្បីបង្កើត Fait Accompli មានគោលបំណងសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ការទាមទារអធិបតេយ្យភាពជាក់ស្តែង (De Facto Control)
យុទ្ធសាស្ត្រនេះគឺការបង្កើតស្ថានភាពថ្មីមួយនៅលើដី (ជាពិសេសនៅតំបន់ជម្លោះ ឬតំបន់មិនទាន់ដាច់ស្រឡះ) ដោយការសាងសង់អ្វីមួយភ្លាមៗ។
ទោះបីជាសំណង់នោះធ្វើពីឥដ្ឋប្រហោងងាយខូចក៏ដោយ ក៏វាជាភស្តុតាងបង្ហាញថា "មានវត្តមានកងទ័ព និងសំណង់អចិន្ត្រៃយ៍" នៅលើទឹកដីនោះរួចទៅហើយ។
២. បង្កើតផលវិបាកក្នុងការចរចា ឬផ្លាស់ប្ដូរ (Shifting the Status Quo)
នៅពេលសំណង់ត្រូវ បានសាងសង់រួចរាល់ ភាគីម្ខាងទៀតនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងស្ថានភាពពិបាកសម្រេចចិត្ត។
ប្រសិនបើចង់ឱ្យដកចេញ ត្រូវប្រើកម្លាំងបាយទៅវាយកម្ទេច ដែលអាចបង្កើតជាសង្គ្រាមធំ។ បើមិនវាយកម្ទេចទេ ត្រូវបង្ខំចិត្តទទួលស្គាល់វត្តមាននោះទាំងមិនពេញចិត្ត (ព្រោះវាជាការណ៍ពិតដែលបានកើតឡើងរួចទៅហើយ)។
៣. យុទ្ធសាស្ត្រតំបន់ប្រផេះ (Grey Zone Tactics)
ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈស៊ីវិលដូចជាឥដ្ឋប្រហោង (CHBs) ជួយឱ្យភាគីសាងសង់អាចដោះសារបានថា វាគ្រាន់តែជា "ជម្រកបណ្ដោះអាសន្ន" ឬ "សំណង់ស៊ីវិល" មិនមែនជាការត្រៀមលក្ខណៈធ្វើសង្គ្រាមធំដុំឡើយ។
នេះជាការកាត់បន្ថយការចាប់អារម្មណ៍ ឬការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែសម្រេចបានលទ្ធផលយោធានៅលើដី។
ដូច្នេះ ក្នុងទិដ្ឋភាពយោធាពិតប្រាកដ សំណង់ឥដ្ឋប្រហោងល្បាយខ្សាច់គ្មានគ្រឹះមាំមួន មិនអាចការពារជីវិតទ័ពពីអាវុធធុនធ្ងន់បានឡើយ ប៉ុន្តែក្នុងទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ វាគឺជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគូសវណ្ឌវង្កព្រំដែន ឬដណ្តើមប្រៀបឈ្នះក្នុងការចរចា។
ប្រសិនបើអ្នកចង់សិក្សាបន្ថែម តើអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ដែលប្រទេសនានាធ្លាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនដែរឬទេ?

លើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ដែលប្រទេសនានាធ្លាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែន តើដូចគ្នាត្រង់ណាធៀបនឹង ថៃធ្វើជាមួយកម្ពុជា?
យុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli (ការបង្កើតការណ៍ពិតខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ) ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនជុំវិញពិភពលោក។ ប្រទេសដែលប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រនេះ តែងតែជ្រើសរើសការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលឿនៗ ឬបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីបង្ខំឱ្យភាគីម្ខាងទៀតទទួលស្គាល់ស្ថានភាពថ្មី។
ខាងក្រោមនេះជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការប្រៀបធៀបចំណុចដូចគ្នាទៅនឹងសកម្មភាពដែលថៃកំពុងធ្វើនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា៖
១. ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក
ចិន នៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង (យុទ្ធសាស្ត្រកាត់សាច់ក្រក - Salami Slicing)៖ ចិនបានចាក់ដីខ្សាច់បង្កើតជាកោះសិប្បនិម្មិតតូចៗនៅលើផ្កាថ្មលិចទឹក។ ដំបូងឡើយ ចិនអះអាងថាជា "ជម្រកបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់អ្នកនេសាទ" (ស្រដៀងនឹងការប្រើប្រាស់ឥដ្ឋទន់ខ្សោយ CHBs)។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ចិនបានប្រែក្លាយកោះទាំងនោះទៅជាមូលដ្ឋានទ័ពអចិន្ត្រៃយ៍ មានទាំងព្រលានយន្តហោះ និងរ៉ាដាយោធា ដោយបង្ខំឱ្យបណ្ដាប្រទេសអាស៊ានទទួលយកវាជា Fait Accompli។
អ៊ីស្រាអែល នៅតំបន់ West Bank៖ អ៊ីស្រាអែលបានសាងសង់ "ប៉ុស្តិ៍យាម និងរបងសន្តិសុខបណ្ដោះអាសន្ន" រួចពង្រីកទៅជាសហគមន៍ផ្ទះល្វែងស៊ីវិល។ ទោះបីជាសហគមន៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែដោយសារសំណង់ និងមនុស្សមានវត្តមាននៅលើដីជាក់ស្តែងទៅហើយ វាក្លាយជាការណ៍ពិតដែលមិនអាចដកថយបានឡើយនៅពេលចរចាព្រំដែន។
រុស្ស៊ី នៅតំបន់គ្រីមា (Crimea) ឆ្នាំ២០១៤៖ រុស្ស៊ីបានបញ្ជូនកងទ័ពគ្មានស្លាកសញ្ញាសម្គាល់ (Little Green Men) ទៅកាន់កាប់អគាររដ្ឋបាល បង្កើតប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យ និងរៀបចំការបោះឆ្នោតប្រជាមតិភ្លាមៗ។ សកម្មភាពឆក់កណ្តៀតនេះបានបង្កើតស្ថានភាព Fait Accompli មុនពេលអ៊ុយក្រែន និងណាតូ (NATO) អាចមានពេលឆ្លើយតបតាមផ្លូវយោធា។
២. ចំណុចដូចគ្នាយ៉ាងខ្លាំង រវាងឧទាហរណ៍ខាងលើ និងសកម្មភាពថៃធ្វើជាមួយកម្ពុជា
ការដែលថៃបន្តឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវ និងបង្កើតគម្រោងសាងសង់លេណដ្ឋាន និងជម្រកជាង ១,៦០០ កន្លែង ដោយប្រើដុំឥដ្ឋបេតុងប្រហោង (CHBs) នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនជាប់ខេត្តកម្ពុជា មានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli ត្រង់ចំណុចសំខាន់ៗទាំងនេះ៖ [1, 2, 3]
ក. ការប្រើប្រាស់សម្ភារៈ "ស៊ីវិល ឬបណ្ដោះអាសន្ន" ដើម្បីបិទបាំង (Deniability)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ប្រទេសឈ្លានពានតែងដោះសារថា សំណង់របស់ខ្លួនគ្រាន់តែជា "សំណង់ស៊ីវិល" "ជម្រកអ្នកនេសាទ" ឬ "របងការពារសន្តិសុខធម្មតា"។
ធៀបនឹងថៃ៖ ថៃបានអនុម័តកញ្ចប់ថវិកាជាង ៤៣៣ លានបាត ក្រោមរូបភាព "ជម្រកការពារសុវត្ថិភាពសម្រាប់សហគមន៍ស៊ីវិល" និងប្រើប្រាស់ឥដ្ឋប្រហោង CHBs ដែលមើលទៅមិនមែនជាបន្ទាយយោធាធំដុំ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការប្រែក្លាយតំបន់ស៊ីវិលឱ្យទៅជាតំបន់យោធា និងជាការបោះទីតាំងទ័ពជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ 
ខ. ការផ្លាស់ប្ដូរស្ថានភាពដើមនៅលើដី (Altering the Status Quo)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ គោលដៅចម្បងគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានសំណង់លេចរូបរាងនៅលើដី ដែលភាគីម្ខាងទៀតមិនទាន់បានព្រមព្រៀង។
ធៀបនឹងថៃ៖ ទោះបីជាមានការព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ ឬយន្តការគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន (JBC) ក៏ដោយ ក៏ភាគីថៃនៅតែបន្តឈូសឆាយ សាងសង់ផ្លូវ និងបោះបង្គោលរបងលួសឯកតោភាគី ដូចជានៅតំបន់អន្លង់វែង ច្រកអូរស្មាច់ និងខេត្តព្រះវិហារ។ សកម្មភាពទាំងនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងគូសវណ្ឌវង្កខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនថ្មីមួយដែលថៃចង់បានដោយខ្លួនឯង។ 
គ. ការដាក់សម្ពាធផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយក្នុងការចរចា (Legal Leverage)
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ នៅពេលចរចាព្រំដែន ភាគីដែលសាងសង់រួចតែងយកលេសថា៖ "យើងបានគ្រប់គ្រង និងមានសំណង់នៅទីនេះជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដូច្នេះដីនេះគួរតែជារបស់យើង" (De facto control)។
ធៀបនឹងថៃ៖ ការបង្កើតលេណដ្ឋានរាប់ពាន់កន្លែង និងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តផ្សេងៗ គឺជាការប៉ុនប៉ងបង្កើតភស្តុតាងថ្មីនៅលើដី។ ប្រសិនបើទុកឱ្យសំណង់ទាំងនោះនៅយូរអង្វែង វានឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាជួបការលំបាកក្នុងការទាមទារឱ្យថៃដកថយ ព្រោះពួកគេបានបង្កើត "ការណ៍ពិត" រួចទៅហើយ។ 
សន្និដ្ឋាន៖ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានប្រើប្រាស់ពាក្យចំៗ និងព្រមានចំតួចថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃទាំងនេះ គឺជារូបភាព "Fait Accompli" (ការប៉ុនប៉ងប្រែក្លាយខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ឬការទាមទារទឹកដីដោយឯកតោភាគី) ដែលកម្ពុជាមិនអាចទទួលយកបានដាច់ខាត។

តើភាគី ថៃ មានការប្រែប្រែជំហរណាខ្លះ ខណៈដែលភាគីកម្ពុជា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបានប្រើប្រាស់ពាក្យចំៗ និងព្រមានចំតួចថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃទាំងនេះ គឺជារូបភាព "Fait Accompli"?
ទោះបីជា ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ ដោយព្រមានចំៗ និងប្រើប្រាស់ពាក្យធ្ងន់ៗថា សកម្មភាពឯកតោភាគីរបស់ថៃគឺជាការបង្កើតរូបភាព "Fait Accompli" ក៏ដោយ ក៏ ភាគីថៃពុំមានការប្រែប្រួលជំហរថយក្រោយ ឬបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួនឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើតាមការវិវត្តចុងក្រោយគិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ភាគីថៃបានបង្ហាញនូវការដើរផ្ទុយគ្នារវាង "សម្តី និងទង្វើជាក់ស្តែងនៅលើដី" ដូចខាងក្រោម៖ [1, 2, 3]
១. ការបដិសេធតាមផ្លូវទូត ប៉ុន្តែបន្តធ្វើនៅលើដី (Words vs. Deeds)
សម្តីខាងផ្លូវទូត៖ ភាគីថៃតែងតែអះអាងដដែលៗថា ខ្លួនជានិច្ចកាលតែងតែគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងមិនមានបំណងបង្កើនភាពតានតឹងតាមព្រំដែនឡើយ។ ពួកគេបានព្យាយាមបន្ទន់ស្ថានការណ៍ដោយពន្យល់ថា សំណង់ទាំងនោះជាសំណង់ការពារយុទ្ធសាស្ត្រស៊ីវិល ឬជម្រកសុវត្ថិភាពសម្រាប់ប្រជាជននៅតាមព្រំដែនប៉ុណ្ណោះ។ [1, 2]
ទង្វើជាក់ស្តែង៖ ការអះអាងនេះត្រូវបានកម្ពុជាចាត់ទុកថា «ផ្ទុយស្រឡះពីការពិត»។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃនៅតែបន្តប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រធុនធ្ងន់ដើម្បីឈូសឆាយដី សាងសង់ផ្លូវបេតុង និងពង្រាយលេណដ្ឋានយោធាថ្មីៗបន្ថែមទៀត។ [1, 2, 3]
២. ការពង្រីកសកម្មភាពឯកតោភាគីកាន់តែខ្លាំង (Consolidating Control)
ជំនួសឱ្យការផ្អាកដើម្បីចរចា ថៃបានពង្រីកសកម្មភាពរំលោភបំពានកាន់តែរឹងដៃនៅតាមបណ្តោយព្រំដែននៃខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ និងពោធិ៍សាត់៖ [1, 2, 3]
ការបែងចែកដីធ្លី៖ កងទ័ពថៃបានសហការជាមួយមន្ត្រីព្រៃឈើ និងដីធ្លីរបស់ខ្លួន ចុះវាស់វែង និងបែងចែកដីធ្លីនៅក្នុងតំបន់ជម្លោះឱ្យទៅប្រជាពលរដ្ឋថៃរស់នៅ (ដូចជានៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤៥-៤៧ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ)។ [1, 2]
ការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង៖ យោធាថៃបានវាយកម្ទេចផ្ទះសម្បែងរាប់ពាន់ខ្នងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងបិទខ្ទប់មិនឱ្យអ្នកភូមិខ្មែរត្រឡប់ទៅរស់នៅលើដីធ្លីដើមរបស់ខ្លួនវិញឡើយ។ [1, 2]
ការសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍៖ ថៃបានបន្តរាយរបងលួសបន្លា ដាក់កុងតឺន័រធ្វើជាប៉ុស្តិ៍យាម និងសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍នៅជិតប្រាសាទតាខ្វៃ និងប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីគូសវណ្ឌវង្កព្រំដែនថ្មីដោយខ្លួនឯង។ [1, 2, 3]
៣. ការបង្វែរការចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជា (Counter-Allegations)
កងទ័ពភូមិន្ទថៃបានព្យាយាមទម្លាក់កំហុស និងចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជាថា ជាអ្នកបង្កហេតុ និងធ្វើឱ្យមានភាពតានតឹងនៅតាមច្រកព្រំដែន (ដូចជានៅច្រកអូរស្មាច់)។
ការចោទប្រកាន់នេះ ត្រូវបានក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាបដិសេធភ្លាមៗ ដោយបញ្ជាក់ថា កងទ័ពកម្ពុជាមិនបានធ្វើសកម្មភាពណាមួយដែលជាការឌឺដង ឬបង្កហេតុនោះទេ និងបានទាមទារឱ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។ [1]
សង្ខេប៖ ជំហររបស់ថៃគឺ «មិនថយក្រោយ និងមិនបញ្ឈប់» ឡើយ។ ថៃកំពុងបន្តប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្ររឹងរូស ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងនៅលើដី (De facto control) ដែលនេះជាគោលបំណងពិតប្រាកដនៃយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli។ 

ពេលភាគីថៃបន្តរឹងរុះ មិនថយក្រោយ នឹងមិនបញ្ឃប់បែបនេះ តើភាគីកម្ពុជានឹងបន្តធ្វើណាជាមួយ អ្នកសង្កេតការណ៍យោធា UNs Security Council?
នៅពេលដែលភាគីថៃបន្តរឹងរូស មិនដកថយ និងមិនបញ្ឈប់សកម្មភាពរំលោភបំពានតាមព្រំដែន ភាគីកម្ពុជានឹងប្រើប្រាស់យន្តការច្បាប់ និងផ្លូវទូតអន្តរជាតិជាជំហានបន្តបន្ទាប់ ជាមួយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Security Council - UNSC) ព្រមទាំងសហការយ៉ាងស្អិតល្មួតជាមួយក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធា ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ Fait Accompli របស់ថៃ។ [1, 2, 3, 4]
យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលដែលកម្ពុជានឹងបន្តធ្វើមានដូចខាងក្រោម៖
១. ការផ្តល់ភស្តុតាងជាក់ស្តែងទៅកាន់ UNSC (Documenting Violations)
ការរាយការណ៍ជាផ្លូវការ៖ តំណាងកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ (ដូចជា លោក កែវ ឈា ដែលបានថ្លែងទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ) នឹងបន្តដាក់របាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពស្តីពី «ការរំលោភបំពានច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងបទឈប់បាញ់» ដោយភាគីថៃ។ [1]
ភស្តុតាងនៅលើដី៖ កម្ពុជានឹងដាក់ជូននូវរូបភាពថតពីផ្កាយរណប កូអរដោនេទីតាំង និងឯកសារបញ្ជាក់ពីការសាងសង់របងលួសបន្លា ជម្រកកុងតឺន័រ និងលេណដ្ឋានឥដ្ឋ CHBs របស់ថៃនៅក្នុងដីជម្លោះ ដើម្បីបង្ហាញសហគមន៍អន្តរជាតិថា ថៃកំពុងព្យាយាមកែប្រែស្ថានភាពព្រំដែនដោយឯកតោភាគី និងដោយប្រើកម្លាំងបាយ។ [1, 2, 3, 4]
២. ការជំរុញតួនាទីក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (Leveraging ASEAN Observer Teams)
ទោះបីជា UNSC ជាស្ថាប័នកំពូល ប៉ុន្តែជាទូទៅ ក្រុមប្រឹក្សានេះតែងតែរុញការងារពិនិត្យផ្ទាល់នៅលើដីមកឱ្យយន្តការតំបន់ (អាស៊ាន) ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ។ [1]
ការសម្របសម្រួលដីធ្លី៖ កម្ពុជានឹងបន្តផ្តល់កិច្ចសហការ និងធានាសុវត្ថិភាពដល់ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាអាស៊ាន (ASEAN Observer Teams) ដែលដឹកនាំដោយម៉ាឡេស៊ី និងហ្វីលីពីន ដើម្បីឱ្យពួកគេចុះទៅ៖
ពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ (Observe & Verify)៖ មើលទីតាំងជាក់ស្តែងដែលថៃបានឈូសឆាយ និងសង់សំណង់យោធា។
ធ្វើរបាយការណ៍មិនលំអៀង (Independent Reporting)៖ បញ្ជូនរបាយការណ៍ពិតទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ាន និង UNSC ដែលធ្វើឱ្យថៃមិនអាចដោះសារ ឬបដិសេធសកម្មភាពរឹងរូសរបស់ខ្លួនបានឡើយ។
ការគាំទ្រពីអន្តរជាតិ៖ បេសកកម្មសង្កេតការណ៍នេះក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីមហាអំណាចដូចជា ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា ផងដែរ ដែលជួយបង្កើនទម្ងន់នយោបាយដល់កម្ពុជា។ [1, 2, 3, 4]
១. ការទាមទារឱ្យមាន "តំបន់គ្មានយោធា" (Demilitarized Zone)
ប្រសិនបើថៃនៅតែបន្តពង្រឹងបន្ទាយ និងលេណដ្ឋាន កម្ពុជានឹងបន្តប្រើប្រាស់ទឡ្ហីករណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ (ដូចដែលធ្លាប់ជោគជ័យនៅតុលាការ ICJ កាលពីអតីតកាល) ដើម្បីស្នើទៅ UNSC ឱ្យបង្ខំភាគីទាំងសងខាងដកទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះជាបណ្ដោះអាសន្ន និងប្រកាសជា "តំបន់គ្មានយោធាបណ្តោះអាសន្ន"។
យុទ្ធសាស្ត្រនេះមានគោលបំណងបំផ្លាញផែនការរបស់ថៃ ដែលចង់យកកងទ័ព និងសំណង់ឥដ្ឋ CHBs ទៅឈរជើងបង្កើតជា Fait Accompli យូរអង្វែង។ [1, 2]
៤. ការប្រើប្រាស់មនុញ្ញផលប៉ះពាល់ស៊ីវិល (Humanitarian Leverage)
កម្ពុជានឹងលើកឡើងពីទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង ៣០,០០០ នាក់ (រួមទាំងស្ត្រី និងកុមារ) ដែលនៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅរស់នៅផ្ទះសម្បែងដើមវិញបាន ដោយសារតែការរាយរបងលួសបន្លា និងប៉ុស្តិ៍យោធារបស់ថៃ។ [1]
ការយកបញ្ហាជនភៀសខ្លួន និងសិទ្ធិមនុស្សមកជជែកនៅចំពោះមុខ UNSC នឹងដាក់សម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ដោយបង្ខំឱ្យពួកគេត្រូវតែចូលតុចរចាដោយសន្តិវិធី និងស្មោះត្រង់ ជំនួសឱ្យការប្រើល្បិចឈ្លានពានស្ងាត់ៗ។ [1, 2, 3]
សន្និដ្ឋាន៖ ជំហរចុងក្រោយរបស់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងបាយមុនឡើយ ប៉ុន្តែរក្សាគោលការណ៍ម៉ឺងម៉ាត់៖ «មិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតនូវខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលថៃគូសតែម្នាក់ឯង និងប្រើប្រាស់គ្រប់យន្តការអន្តរជាតិ (UNSC, អាស៊ាន និងក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍) ដើម្បីដេញជើងថៃឱ្យទាល់ច្រកខាងផ្លូវច្បាប់»។